Opvoedingsverlegen

Het was een feest van herkenning, de thema uitzending over opvoeden die de VPRO onlangs uitzond. Driftbuien, onderhandelingen over de Ipad en het opschuiven van grenzen door ouders die net als ik, niet altijd de energie hebben om de strijd aan te gaan. De omroep noemde verwennen en het onvoldoende stellen van grenzen ‘het taboe van deze tijd.’ Na afloop twitterde ik complimenten, en een kritiekpunt, want: ‘het ene kind laat zich makkelijker opvoeden dan het andere.’ Er werd veel op gereageerd, vooral door moeders die het herkenden, maar er was er ook een die zei: ‘Temperamentvolle kinderen bestaan niet. Wel opvoedingsverlegen ouders.’

Ik heb inderdaad vaak gedacht dat het aan mij lag, dat ik met mijn afkeer van ruzie te weinig grenzen stelde bij mijn 5-jarige gevoelige, humeurige en dwarse zoon. Want grenzen zorgen bij hem voor een heftige reactie: schreeuwen, gillen, huilen. In die explosie van emoties  heb ik, gek genoeg, niet altijd zin. Ook simpele, dagelijkse gebeurtenissen roepen trouwens vaak hevige emoties bij hem op: de keuze van zijn shirt, wanneer de televisie aan mag, het niet kunnen spelen bij een vriendje, tanden moeten poetsen of het moeten zitten op een stoel tijdens het eten. Zijn vader, zusje, de hond en ik moeten het vaak fysiek en verbaal ontgelden. Natuurlijk moet hij daarna afkoelen op de trap. Natuurlijk is gooien met de Ipad niet toegestaan. Natuurlijk zijn er honderden stickers geplakt als beloning voor aan tafel blijven zitten tijdens het eten en niet je bord omkeren op de grond omdat er iets groens op ligt.

Ik voel me vaak schuldig. Omdat ik zo veel boos op hem ben. Omdat ik niet wil dat lief en vrolijk de norm is waar hij aan moet voldoen. Omdat het dagelijks leven met mijn dochter makkelijker en lichter is. Kinderen opvoeden kost veel energie. Temperamentvolle kinderen opvoeden kost nog meer energie. Soms kan ik de strijd niet opbrengen, ook omdat ik naast het moederschap nog een paar andere dingen te doen heb. Maakt dat mij opvoedingsverlegen? Zou kunnen. Maar hopelijk leert mijn zoon daardoor dat hij mag zijn wie hij is. En gaat zijn temperamentvolle karakter hem later heel ver brengen.

Voor wie het niet heeft gezien, hier een klein stukje  van de VPRO uitzending:

16 Reacties

  1. Trudy Bertels Janse

    heel interessante discussie.heb jouw stuk op mijn faceboek geplaatst en kreeg onmiddellijk van een (ook oud) schooljuf commentaar.
    Hier in Belgie is het regime op de scholen erg strak.
    Zou dat ook van invloed kunnen zijn op de kinderen?

    Antwoord
  2. MiloevanBeek

    Hoe reageerde de schooljuf Trudy? Ik denk zeker dat het van invloed is. Vraag me zelf vaak af hoe ze in een generatie hiervoor, in een groot gezin, omgingen met een temperamentvol kind.. Ik denk dat dat gedrag niet werd getolereerd. Wat gebeurt er dan met dat temperament?

    Antwoord
  3. Ellen

    Zo herkenbaar wat je schrijft!
    Helaas worden onze kinderen niet met een gebruikshandleiding geboren.
    De term opvoedingsverlegen of handelingsverlegen klinkt alsof je als moeder totaal mislukt bent, vreselijk vind ik die term!

    Antwoord
  4. Priscilla Zondervan-de zoete

    Heel herkenbaar! Leuk om te lezen. Ik werk als o.a als gezinsbegeleider bij een jeugdhulpverleningsinstelling en ondersteun dagelijks ouders in de opvoeding. Onze temperamentvolle zoon heeft mij geholpen om mij meer bescheiden op te stellen naar ouders die vast gelopen zijn in de opvoeding! Opeens begreep ik de onmacht, frustratie, schuldgevoelens en hoe ontzettend kwetsbaar je bent als ouder wanneer je iemand toelaat in je gezin om mee te kijken naar de opvoeding.

    Antwoord
    • MiloevanBeek

      Dank voor je reactie Priscilla! Mooi wat je beschrijft. Het is idd makkelijk oordelen over anderen als je het niet zelf hebt ervaren..

      Antwoord
  5. Joyce

    Hallo Miloe,

    Moeilijke discussie, denk ik, die ik nog even wil laten bezinken. Waar ik me wel tegen wil verzetten, is je gebruik van het woord “natuurlijk” in de zinnen “Natuurlijk moet hij daarna afkoelen op de trap.” en “Natuurlijk zijn er honderden stickers geplakt als beloning voor aan tafel blijven zitten tijdens het eten en niet je bord omkeren op de grond omdat er iets groens op ligt.”
    Ik begrijp dat niet helemaal. Wat is daar natuurlijk aan voor jou? Voor mij is dit bijvoorbeeld helemaal niet natuurlijk: ik heb mijn kind nog nooit op de trap (gang) gezet, noch haar stickers gegeven. Ook niet als ze niet doet wat ik wil dat ze doet. Er zijn gelukkig hele andere manieren dan deze behoorlijk manipulatieve en in mijn ogen zelfs denigrerende. Overigens is er al veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar deze vormen van belonen en straffen, en die waren niet erg positief over de invloed op het kind. Ik snap wel dat het voor jou als ouder een fijne en makkelijke manier is om te kunnen inzetten als er dingen gebeuren die je niet wilt, maar voor mij is het argument dat het niet goed is voor (de relatie met) mijn kind uiteindelijk de allerbelangrijkste. En dus voeden wij op zonder straffen en belonen. En heb ik twee heel empathische en makkelijke kinderen.

    Antwoord
    • MiloevanBeek

      Hallo Joyce,
      Dank voor je reactie. Ik denk dat iedereen zijn eigen weg moet zoeken in opvoedingsland, het enige dat ik met dit stuk wil zeggen: sommige kinderen hebben een makkelijker karakter dan andere. Mijn zoontje huilde al heel veel toen hij net geboren was en is nu als 5-jarige nog steeds heel erg pittig. Zijn zusje heeft daarentegen een vrolijk, meegaand en makkelijk karakter. Dat vergt een andere aanpak. Er zijn veel mensen die ontkennen dat temperamentvolle kinderen bestaan. En daarmee ontkennen ze wat moeders van die kinderen meemaken. Qua belonen en straffen: het is geen makkelijke manier voor mij. Het is lastig om te bepalen hoe te reageren op heftige buien die soms uit het niets ontstaan, op slaan van zijn zusje, van mij, van zijn vader, op gillen en schreeuwen en gooien met spullen. Ik worstel daar elke dag mee. Afkoelen op de trap en stickers plakken voor ‘goed’ gedrag (en dat is subjectief ja) werken bij hem redelijk goed.

      Antwoord
      • Joyce

        Ha Miloe,

        Ja, er zijn temperamentvolle en minder temperamentvolle kinderen, dat ben ik met je eens. En daarbinnen zijn ook weer allerlei variaties te vinden, wat het niet makkelijker maakt.

        Wat ik wel denk, is dat elk kind, temperamentvol of niet, er behoefte aan heeft om gezien en gehoord te worden. En volgens mij is dat precies wat op de trap zetten niet doet. Als ik kijk naar mijn eigen peuter: die reageert veel rustiger als ik met hem in de samenwerking ga. Als ik hem niet straf of iets toeschreeuw (ja, ik ben ook maar een mens ;-)), maar als ik laat merken dat ik zijn gedrag zie en hoor (door het te benoemen) en we vervolgens samen zoeken naar een alternatief dat zowel voor mij als voor hem acceptabel is. Gooit hij zijn eten op de grond, dan ben ik daar niet blij mee. Maar dan weet ik ook dat straffen (of belonen als hij ermee stopt) voorbij gaat aan de achterliggende reden van dat gooien. Want die reden is er vaak wel. Alleen is het zoeken daarnaar soms een fikse klus, en vergt opvoeden zonder straffen en belonen naar mijn mening dus ook iets meer creativiteit en geduld. Maar: het levert hier op termijn ook meer op. Een temperamentvol kind zal op een straf vaak heftig reageren, en terecht.
        Mijn andere zorg was ook: wat doe ik als hij straks ouder wordt, en op de trap zetten niet meer werkt? Moet ik dan “zwaardere” straffen verzinnen?
        Volgens mij levert samen zoeken naar een alternatief het meeste commitment op bij je kind, en dus de grootste kans op daadwerkelijke gedragsverandering, waarbij hij nog gezien is ook.
        Maar dat is mijn, bescheiden, mening. Of ervaring, zo je wilt. 😉

        Antwoord
  6. Tirza van Schie

    Heb de docu gezien en vind je stukje zeer herkenbaar! Heb zelf ook erg temperamentvolle kinderen, maar ik herken het van mezelf vroeger en, schrale troost, temperamentvolle kinderen zijn later vaak echte ondernemers! Wat je stickers-en trap beloningssysteem betreft: werkt hier heel goed 🙂 Vinden mijn kinderen (4 in alle leeftijden) duidelijk en helder, wat voor rust zorgt. De enige onrust die er is, wordt soms door mij zelf veroorzaakt, als ik eens te moe ben of te druk om dit consequent toe te passen. Ik ben zelf overigens, mét mijn 6 broers en zussen opgevoed met een schuimspaan. We kregen een tik voor ons achterste als we het echt te bont maakten. Hahaha ik moet er nog om lachen. Straffen lijkt me prima zolang en een flinke dosis liefde en aandacht bij gegeven wordt. En onze relatie onderling is superhecht. Ook met mijn ouders, die werd gewoon steeds gelijkwaardiger. Ben dol op ze. En morgen ga ik weer stickers plakken, vooral de meiden hier zijn dol op het beloningsbord 🙂

    Antwoord
    • MiloevanBeek

      Dank voor je leuke reactie Tirza! En ja, moeheid maakt mijn lontje ook korter helaas.. De schuimspaan heb ik nog nooit gebruikt trouwens 😉

      Antwoord
  7. Tirza van Schie

    Ooooo, ik lees het nu terug, zeg ik daar zomaar 2 x “dol” op het einde? Krijg je als je haastig typt…. Blijkbaar zijn wij nogal een dol gezin 😉

    Antwoord
  8. Joyce

    Maar natuurlijk werkt dat! Dat is immers ook al eens uit en te na aangetoond door een wetenschapper genaamd Skinner. Die hield wat dieren een beloning voor met als doel hun gedrag te veranderen, en binnen de kortste keren hadden ze door dat het een aan het ander gekoppeld was. Conditionering noemde hij dat, een vorm van manipulatie. Ik zie het ook bij mijn hond: zodra ik hem een kluifje voorhoud en vraag een pootje te geven, doet hij dat. Hij zal het alleen nooit doen als ik hem er geen kluifje voor beloof, dat is dan weer minder. En of mijn hond er nu een kritische denker door is geworden, dat waag ik ook te betwijfelen. Maar handig voor mij als baasje is het natuurlijk wel.

    Antwoord
  9. Tirza van Schie

    @Joyce Echt. Wat een vreemde reactie. Kan ik echt een beetje verdrietig om worden… als ouders hun manier van opvoeden als DE manier presenteren…. Wég is alle nuance… Bij mijzelf komt met de jaren steeds meer het besef dat er veel wegen naar rome leiden, waardoor ik die behoefte tot overtuigen niet meer voel. Maar goed, dat is persoonlijk natuurlijk. Werkende mama’s, thuis-blijf mama’s, conservatieve opvoeders, vrije opvoeders, opvoeders van andere culturen…. Ik lees er graag over! Heerlijk al die verschillende ideeën, want mijn insziens is er geen heilige graal als het op opvoeding aankomt. Liefde en aandacht is het toverwoordje en daar doen we met zijn allen toch ons stinkende best voor?

    @miloe die schuimspaan heb ik niet eens, is net zo’n ouderwets ding als de methode vermoed ik 🙂 Maar goed, was maar om aan te halen dat straffen niet persé de band hoeft te vernielen of de gelijkwaardigheids-ontwikkeling moet remmen. Gelijkwaardigheid groeit met de jaren. En een peuter vind ik nou eenmaal niet gelijkwaardig aan een volwassene. Mijn moeder was bij de bevalling van mijn kinderen en wij waren op de moment op een unieke manier met elkaar verbonden. Daar heeft geen schuimspaan ooit aan af gedaan 😉 maar goed, hier gaan ze ook gewoon op de trap. Net zoveel minuten als hun leeftijd ofzoiets. Ik ben niet zo’n klok-mens…

    Antwoord
    • MiloevanBeek

      Ik vind het zo’n flauwe reactie van Joyce dat ik er maar niet op reageer.. En mooi wat je schrijft Tirza over je moeder!

      Antwoord
  10. Hans

    Wat weer een lekker nadenk-stuk, Miloe! Kan zo in het Volkskrant-magazine op veel ontbijttafels. Bij mij roept het vooral de belangstelling op te weten waar het temperamentvolle gedrag uit voortkomt. Dat kan zo maar uit tien verschillende wortels voortspruiten, die allemaal om een andere reactie vragen. ‘Temperamentvol’ uit onzekerheid betekent iets anders als hetzelfde gedrag dat voortkomt uit behoefte aan meer aandacht, meer uitdaging, een traumatische ervaring, een hersenbeschadiging, een reactie op iets wat als conflict gevoeld wordt, sociale angst en wat al niet meer.
    Nou ja, ik voel ‘lastig gedrag’ altijd net als ‘koorts’: er is iets aan de hand, en voorlopig kun je een aspirientje geven, maar je vraagt je toch af ‘waarom koorts’.

    Antwoord
    • MiloevanBeek

      Dank Hans! Ik vraag me dagelijks af wat er achter zijn gedrag zit, het lijkt een genenmix van temperament, erg gevoelig en slim. En uiteindelijk is die mep die hij zijn zusje of ons geeft natuurlijk vooral een schreeuw om aandacht…

      Antwoord

Reactie verzenden

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*